O procesu rada na strategiji

Grad Novi Sad je započeo sa procesom izrade “Nacrta strategije kulturnog razvoja Grada Novog Sada za period 2016-2026. godine” u aprilu 2016. godine, a proces je tekao paralelno sa već započetom izradom Prijave za Evropsku prestonicu kulture  2021. godine. Partner Gradu u ovom poslu bio je Fakultet za sport i turizam – Tims iz Novog Sada, a tim zadužen za realizaciju izrade Nacrta činili su dr Goran Tomka, doc.dr Ivana Volić i doc.dr Predrag Cvetičanin. Tim je inicirao participativni proces izrade ovog strateškog dokumenta, što ujedno predstavlja i novu praksu u kreiranju javnih praktičnih politika u Gradu. Uloga tima u samom procesu izrade Nacrta bio je da sačini i učini dostupnom bazu neophodnih ulaznih smernica (rezultata istraživanja sektora kulture Grada), kao i da okupi različite zainteresovane strane i time omogući što veći stepen participativnosti u procesu izrade ovog strateškog dokumenta.

Izradi Nacrta prethodilo je istraživanje sektora kulture Novog Sada, koje predstavlja prvo sistematsko, dubinsko israživanje ovog tipa kako u Novom Sadu, tako i u Republici Srbiji. Istraživanje je predstavljalo bazu za kreiranje kulturne politike zasnovane na činjenicama, koja predstavlja jedno od osnovnih postulata u domenu savremene evropske kulturne politike. Ovo istraživanje je naručio Kulturni centar Novog Sada u toku decembra 2015. godine. Izvršilac posla je bio Fakultet za sport i turizam Tims, a ukupna opredeljena sredstva za ovaj deo posla su iznosila 400.000 dinara. Započeto je početkom januara, a završeno krajem marta 2016. godine. Rezultati ovog istraživanja nalaze se ovde.

Kako bi se stekla polazna osnova za dalje istraživanje, bilo je neophodno istražiti tri elementa kulturnog sektora Grada – kulturnu politiku (donosioci odluka), produkciju (stvaraoci) i participaciju  (publika) – unutar kojih su mapirani i istraženi važni problemi i izazovi. Cilj ovako postavljenog istraživanja bio je približavanje nalaza procesu strateškog planiranja i sugerisanje mogućih pravaca strateškog delovanja. U prvom delu istraživanja analizirana je kulturna politika grada u poslednjih deset godina (2006-2015). Analizirani su svi raspoloživi dokumenti ustupljeni od strane Gradske uprave za kulturu; završni računi Grada; relevantni zakonski okvir; kao i podaci o kulturnim politikama većeg broja gradova u okruženju. U drugom delu su posmatrani kapaciteti, potrebe i stavovi stvaralaca u polju kulture u gradu. Elektronski upitnik popunilo je 65 organizacija civilnog društva i privrednih društava, kao i 8 javnih ustanova kulture sa teritorije grada. U trećem segmentu istraživanja posmatrana je kulturna participacija građana i građanki Novog Sada. Ukupno 602 građana i građanki učestvovalo je u telefonskoj anketi, dok je njih 156 ispunilo elektronski anketni upitnik. Podaci iz drugog i trećeg dela obrađeni su upotrebom statističkih alata, a za potrebe istraživanja izrađen je specijalizovan sajt na adresi www.bazakulture.rs.

Kako je na početku rečeno, jedan od zadataka tima za izradu Nacrta bio je da okupi različite zainteresovane strane i time omogući što veću participativnost u procesu izrade ovog strateškog dokumenta. S tim u vezi je u periodu od 4. do 23. maja organizovano pet okruglih stolova, na kojima su učestvovali, posebno: Akademija umetnosti, ustanove kulture koje deluju na području Grada Novog Sada, predstavnici organizacija civilnog društva, organizatori gradskih manifestacija i predstavnici organizacija/zavoda/saveta manjinskih kultura. Cilj okruglih stolova bio je da se dođe do ocene stanja na polju delovanja pomenutih aktera, kao i da upravo ti akteri daju smernice za poboljšanje datog stanja, a sve u domenu raspoloživih instrumenata kulturne politike. Svim učesnicima su postavljena ista pitanja, sa naglaskom na promenu koju je moguće inkorporirati u strateški dokument. Uloga istraživačkog tima je bila pretežno medijatorska – da objedini i analizira prikupljenje podatke. Nakon završetka svih fokus grupa, izdvojeni su predlozi aktera sektora kulture Grada, pri čemu su neki opšti i dotiču sve grupe (npr. pitanje transparentnosti konkursa i kriterijuma dodele sredstava, partijske politizacije kulturog sektora, manjak prostora za kulturne sadržaje, manjak sadržaja van centra grada, nepostojanje kontrolnog tela za evaluaciju projekata i praćenje razvoja kulture u Gradu), a neki su specifični i odnose se samo na ispitivanu grupaciju (npr. nepostojanje strukturalnih grantova koji bi pokrivali troškove infrastrukture i plata – organizacije civilnog društva; prelazak sa budžetskog na projektno finansiranje – manifestacije; nedigitalizovana građa – muzeji; odsustvo komunikacije između manjinskih kultura i gradske uprave).

Na osnovu rezultata fokus grupa formirani su tematski opredeljeni strateški pravci koji su poslati svim učesnicima na pregled i sugestije, kako bi došlo do krajnjeg konsenzusa u vezi sa smernicama koje bi trebalo da se nađu u Nacrtu strategije kulturnog razvoja Grada.